Konkordato yetkisizlik kararı nedir?

Konkordato yetkisizlik kararı, konkordato başvurusunun kanunen yetkili olmayan bir mahkemede yapıldığının tespit edilmesidir. Konkordato, ödeme güçlüğü yaşayan borçluların borçlarını belirli koşullarla yeniden yapılandırabilmelerini sağlayan hukuki bir süreçtir. Bu süreçte verilen mühlet kararları borçluyu belirli icra işlemlerine karşı korur. Ancak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 285 gereğince konkordato talebi kanunen yetkili asliye ticaret mahkemesine sunulmalıdır. Yetkisizlik kararı, başvurunun esasından farklı usulî sonuçlar doğurur.

Konkordato başvurusunda yetkili mahkeme hangisidir?

Konkordato başvurusunda yetkili mahkeme, borçlunun hukuki durumuna göre belirlenen asliye ticaret mahkemesidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 285 uyarınca iflasa tabi borçlular için aynı Kanun'un 154. maddesinde belirtilen yer, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yeri esas alınır. Şirketler açısından gerçek muamele merkezinin belirlenmesi önemlidir. Yetki kuralı kesin nitelikte olduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19 gereğince mahkeme, yetkili olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.

Geçici konkordato mühleti ne kadar sürer?

Geçici konkordato mühleti, 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287 uyarınca başlangıçta üç aydır. Mahkeme, kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde bu süreyi en fazla iki ay uzatabilir. Böylece toplam geçici mühlet beş ayı geçemez. Geçici mühlet, konkordato projesinin başarı ihtimalinin incelenmesini ve borçlunun malvarlığının korunmasını amaçlar. İİK m. 288 gereğince geçici mühlet, kesin mühletin hukuki sonuçlarını doğurur. İİK m. 289 ise kesin mühlete ilişkin kararın geçici mühlet içinde verilmesini öngörür.

Yetkisizlik kararı konkordato tedbirlerini kaldırır mı?

Yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, yetkisiz mahkemenin konkordato kapsamında aldığı tedbirleri kendiliğinden kaldırması gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/4808 Esas ve 2021/1790 Karar sayılı ilamında bu ilke açıkça benimsenmiştir. Karara göre kesin yetki dava şartı yokluğu nedeniyle konkordato talebinin usulden reddedilmesi durumunda, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287 kapsamında verilen koruma tedbirleri resen kaldırılmalıdır. Bu sonuç, konkordato korumasının ancak kanunen yetkili mahkeme tarafından sağlanabilmesi ilkesine dayanmaktadır.

Mahkeme yetkisizlik kararı verirken tedbirleri devam ettirebilir mi?

Kesin yetki nedeniyle konkordato talebini usulden reddeden mahkemenin önceki konkordato tedbirlerini devam ettirmesi, Yargıtay'ın belirtilen içtihadıyla bağdaşmamaktadır. Mahkemenin kendisini yetkisiz kabul etmesine rağmen korumayı sürdürmesi, kesin yetki kuralının amacını zedeleyebilir. Özellikle kararın kesinleşmesine veya dosyanın başka mahkemeye gönderilmesine kadar tedbirlerin devam ettirilmesi, kanuni mühlet sınırlarının aşılması riskini doğurur. Bununla birlikte fiilen verilmiş bir tedbir hükmünün kaldırılması için uygun usulî başvuru yollarının değerlendirilmesi gerekir.

Beş aylık mühletin sonunda yetkisizlik kararı verilirse ne olur?

Beş aylık geçici mühletin sonunda yetkisizlik kararı verilmesi, borçlunun konkordato korumasının geleceği bakımından önemli sonuçlar doğurur. 2026 yılı itibarıyla 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287, geçici mühletin toplam süresini beş ayla sınırlandırmaktadır. Mahkemenin bu sürenin sonunda yetkisizlik kararı vermesi, korumanın kendiliğinden uzatılması için hukuki dayanak oluşturmaz. Yargıtay'ın yaklaşımına göre yetkisiz mahkemede alınan tedbirlerin sürdürülmesi, alacaklıların haklarını zedeleyebilir ve kanuni süre sınırlarını etkisiz bırakabilir.

Konkordato dosyası yetkili mahkemeye nasıl gönderilir?

Konkordato dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 20 kapsamında süresinde talepte bulunulmasına bağlıdır. 2026 yılı itibarıyla yetkisizlik kararı kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmişse, kesinleşmeden itibaren iki hafta içinde dosyanın gönderilmesi istenmelidir. Kararın verildiği anda kesin olması veya kanun yoluna başvurulması hâlinde süre başlangıcı farklılaşır. Süresinde gönderme talebinde bulunulmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Dosyanın gönderilmesi, önceki tedbirlerin otomatik olarak devamını sağlamaz.

Yetkili mahkemede geçici konkordato mühleti yeniden başlar mı?

Dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi, borçluya kendiliğinden yeni bir beş aylık geçici mühlet hakkı kazandırmaz. Önceki mahkemede verilen koruma tedbirleri de dosyanın gönderilmesiyle otomatik olarak yeniden yürürlüğe girmez. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287 ve 289 kapsamında, önceki mühletlerin süresi ile dosyanın usulî durumu birlikte değerlendirilmelidir. Yetkili mahkemenin vereceği karar, dosyanın koşullarına ve kanuni sınırlara bağlıdır. Bu nedenle mahkeme değişikliğinin konkordato süresini sıfırladığı varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Yetkisizlik kararından sonra alacaklılar icra takibi başlatabilir mi?

Konkordato korumasının sona ermesiyle birlikte, alacaklıların icra takiplerini engelleyen konkordato kaynaklı sınırlamalar da ortadan kalkabilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 294, mühlet sırasında mevcut takiplerin durmasını ve kural olarak yeni takip yapılamamasını düzenler. Korumanın kalkması hâlinde alacaklılar, alacaklarının niteliğine göre yeni takip başlatabilir veya durmuş takiplerin devamını isteyebilir. Ancak başka bir tedbir kararının bulunması, alacağın türü veya devam eden yargısal süreçler sonucu etkileyebilir. Bu nedenle kararın hüküm kısmı ayrıca incelenmelidir.

Yetkisizlik kararı şirketin iflası anlamına gelir mi?

Yetkisizlik kararı, borçlu şirketin doğrudan iflas ettiği anlamına gelmez. Yetkisizlik nedeniyle konkordato talebinin usulden reddedilmesiyle, konkordatonun başarısız bulunarak reddedilmesi birbirinden farklıdır. İflas kararı verilebilmesi için kanunda düzenlenen maddi ve usulî koşulların gerçekleşmesi gerekir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 292, belirli koşullarda konkordato talebinin reddiyle birlikte iflasa karar verilmesini düzenlemektedir. Sadece yetkisizlik kararı verilmesi ise kendiliğinden iflas sonucunu doğurmaz.

Tapu devri bekleyen hak sahipleri nasıl etkilenir?

Tapu devri bekleyen hak sahiplerinin hukuki durumu, konkordato yetkisizlik kararından etkilenebilmekle birlikte kendiliğinden değişmez. Özellikle inşaat veya taşınmaz satış sözleşmelerine dayanarak bağımsız bölüm talep eden kişiler açısından konkordato korumasının kalkması doğrudan tapu devri sağlamaz. Sözleşmeler, tapu sicili, taşınmaz üzerindeki takyidatlar ve mevcut davalar ayrı değerlendirilmelidir. Konkordato dosyasına sunulan alacak bildirimlerinin ve hak sahipliğini gösteren belgelerin korunması, dosya başka mahkemeye gönderildiğinde bu kayıtların takip edilmesi önem taşır.

Tedbirlerin devamına ilişkin karar hukuka aykırıysa ne yapılabilir?

Yetkisizlik kararına rağmen konkordato tedbirlerinin devamına hükmedilmişse, kararın ilgili kısmının hukuka uygunluğu incelenmelidir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/4808 Esas ve 2021/1790 Karar sayılı ilamı, tedbirlerin kaldırılması yönünde önemli bir hukuki dayanak oluşturmaktadır. Bununla birlikte 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287'de tedbir kararlarına ilişkin kanun yolu sınırlamaları bulunmaktadır. Bu nedenle yetkisizlik hükmüne karşı başvuru imkânı ile tedbirlere yönelik usulî itirazlar birbirinden ayrılmalı, somut kararın içeriğine göre değerlendirme yapılmalıdır.

Sonuç ve hukuki değerlendirme

Konkordato yargılamasında yetkisizlik kararı verilmesi, yalnızca dosyanın başka mahkemeye gönderilmesinden ibaret değildir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/4808 Esas ve 2021/1790 Karar sayılı ilamı uyarınca, kesin yetki nedeniyle konkordato talebinin usulden reddi hâlinde mevcut konkordato tedbirlerinin resen kaldırılması gerekir. Özellikle geçici mühletin kanuni üst sınırına ulaşıldığı durumlarda tedbirlerin devam ettirilmesi, alacaklı hakları ve hukuki güvenlik bakımından önem taşır. Her somut olayda kararın gerekçesi, mühlet süreleri, tedbirlerin kapsamı ve uygulanabilir başvuru yolları birlikte incelenmelidir.

Sık sorulan sorular

Yetkisizlik kararına istinaf başvurusu yapılırsa icra yasağı devam eder mi?

Yetkisizlik kararına karşı kanun yoluna başvurulması, konkordato tedbirlerinin kendiliğinden devamını sağlamaz. Tedbirlerin hukuki ve fiilî durumu, verilen kararın içeriğine göre incelenmelidir.

Yetkisizlik kararından sonra konkordato komiseri görevine devam eder mi?

Kesin yetki nedeniyle konkordato talebinin usulden reddi hâlinde, mahkemenin verdiği koruma tedbirleriyle birlikte komiserin görevinin de sona erdirilmesi gerekir. Görevlendirmeler yetkili mahkemece değerlendirilir.

Konkordato dosyasında verilen alacak kaydı dilekçesi geçersiz olur mu?

Yetkisizlik kararı, alacak hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Dosya yetkili mahkemeye gönderilirse önceki başvuruların akıbeti ve yeni bildirim gerekip gerekmediği takip edilmelidir.

Şirketin ticaret sicilindeki adresi yetkili mahkemeyi belirlemek için yeterli midir?

Ticaret sicilindeki adres önemli bir bilgidir; ancak şirketin gerçek muamele merkezinin farklı yerde bulunması yetki değerlendirmesini etkileyebilir. Somut faaliyet ve yönetim kayıtları incelenmelidir.

Konkordato mühletinde rehinli alacaklılar da takip yasağına tabi midir?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 295, rehinli alacaklar için özel hükümler içerir. Mühlet sırasında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip mümkün olmakla birlikte, muhafaza ve satış işlemleri kural olarak sınırlandırılmıştır.

Yetkisizlik kararı verilirse borçlu şirket yeniden konkordato talep edebilir mi?

Yetkisizlik kararı tek başına gelecekteki bütün konkordato başvurularını yasaklamaz. Ancak yeni başvurunun koşulları, önceki sürecin durumu ve kanuni mühlet sınırları birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynaklar ve hukuki dayanak

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın belgeleri, işlem tarihi ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.