Alacak hangi ilişkiden doğuyor?

Ticari alacağın değerlendirilmesi, yalnızca açık hesap bakiyesinin belirlenmesinden ibaret değildir. Önce satış, hizmet, eser veya başka bir sözleşme ilişkisi ve tarafların yükümlülükleri belirlenmelidir. Siparişin kim tarafından verildiği, bedelin nasıl kararlaştırıldığı ve işin hangi koşullarla tamamlandığı belgelenmelidir.

Fatura ile teslimin birlikte ispatı

Fatura önemli bir ticari belgedir; ancak uyuşmazlığın niteliğine göre sözleşme, teslim belgesi, irsaliye, kabul tutanağı ve yazışmalarla birlikte değerlendirilir. Elektronik fatura kayıtları ile fiili teslim kayıtlarının eşleştirilmesi yararlıdır. Fatura içeriğine itiraz, ayıp bildirimi ve borcun ödendiği savunması farklı hukuki meselelerdir; aynı süre ve usule tabi oldukları varsayılmamalıdır.

Hesaplaşma ve ihtar

Kısmi ödemelerin hangi borca mahsup edildiği, iade ve indirimlerin hesabı nasıl etkilediği gösterilmelidir. Alacak talebinde anapara, işlemiş faiz ve diğer kalemlerin ayrılması gerekir. İhtarın muhatabı, talep edilen edim ve ödeme süresi belirlenirken sözleşme ile temerrüt hükümleri birlikte incelenmelidir. Tartışmalı bir bakiyeyi kesin borç kabul ettirmeyi amaçlayan belirsiz belgelerden kaçınılmalıdır.

Takip veya dava öncesi

Görevli merci, yetki, zamanaşımı ve dava şartı arabuluculuk uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir. Her ticari uyuşmazlık aynı dava şartlarına tabi değildir. Belgelerin kronolojik dosyalanması, alacağın hangi kısmının çekişmeli olduğunu görünür kılar ve hem müzakere hem yargılama stratejisinin daha sağlıklı kurulmasını sağlar.

Kaynaklar ve hukuki dayanak

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın belgeleri, işlem tarihi ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.