Belirsiz alacak davasında ne değişti?

Belirsiz alacak davası, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle yeni davalar bakımından kaldırıldı. 16 Temmuz 2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesi HMK m. 107’yi yürürlükten kaldırırken, 20. maddesi m. 109’a kısmi davada talep artırımına ilişkin yeni bir fıkra ekledi. Böylece belirli koşullarda alacağın kalan kısmını aynı dava içinde isteme ve artırılan kısım yönünden zamanaşımını dava tarihinden başlatma imkânı düzenlendi.

Belirsiz alacak davası artık açılabilir mi?

31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda HMK m. 107’ye dayalı belirsiz alacak davası açılamaz. Bu değişiklik, alacağın miktarı henüz netleşmemiş her durumda aynı usul yolunun kullanılabileceği anlamına gelmez; talebin bölünebilirliği ve dava şartları ayrıca değerlendirilmelidir. 7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası ise kaldırılan m. 107’nin yürürlükten kaldırılmadan önce açılmış davalarda uygulanmaya devam edeceğini öngörür.

Kısmi dava nedir?

Kısmi dava, bölünebilir nitelikteki talebin yalnız bir bölümünün dava konusu yapılmasıdır. HMK m. 109/1, talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebildiği durumlarda bir kısmının dava yoluyla ileri sürülmesine imkân verir; m. 109/3’e göre dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe, kısmi dava açılması geri kalan talepten vazgeçildiği anlamına gelmez. Alacağın bölünebilir olup olmadığı ve dilekçede ne kadarının talep edildiği somut uyuşmazlığa göre incelenmelidir.

Kısmi davada talep nasıl artırılır?

HMK m. 109/4 uyarınca kısmi davada talep konusu aynı davada bir defaya mahsus olarak, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılabilir. Artırım, tahkikat sona erinceye kadar yapılmalıdır. Bu imkân, dilekçeyle talebin sınırsız veya tekrarlı biçimde artırılabileceği anlamına gelmez; yeni hüküm artırım sayısını bir defayla sınırlar. Alacağın hesabını etkileyen bilgi ve belgelerin dosyaya gelmesiyle birlikte istenecek nihai tutarın zamanında belirlenmesi önem taşır.

Artırım için ıslah gerekir mi?

Yeni HMK m. 109/4’teki talep artırımı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan kullanılan ve bir kezle sınırlanan özel bir imkândır. Bu düzenleme, artırımı ıslah şartlarına bağlayan eski uygulama yaklaşımından farklıdır; ancak dilekçenin adı veya içeriği tek başına yeterli olmaz. Talebin hangi usul hükmüne dayandığı, artırımın süresinde olup olmadığı ve önceki usul işlemleri birlikte ele alınmalıdır. Somut dosyada uygulanacak yöntem, dosyanın aşamasına göre belirlenir.

Talep artırımında zamanaşımı ne zaman kesilir?

HMK m. 109/4, kısmi davada artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağını açıkça düzenler. Bu sonuç yalnız yeni hükmün kapsamına giren kısmi davadaki artırım için öngörülmüştür; alacağın türü, dava tarihi ve uygulanacak zamanaşımı kuralları yine önemini korur. Bu nedenle hüküm, tüm alacaklar için zamanaşımı riskinin ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Süre hesabı somut olayın özellikleriyle birlikte yapılmalıdır.

Eski tarihli ve devam eden davalar nasıl etkilenir?

HMK m. 107’nin kaldırılmasından önce açılmış belirsiz alacak davalarında, 7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası gereğince eski hüküm uygulanmaya devam eder. Bu dosyalar kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez. Dava türünün belirlenmesinde dosyanın açılış tarihi ve dilekçedeki talep sonucu dikkate alınmalıdır. Derdest davalarda daha önce yapılmış usul işlemleri, faiz ve zamanaşımı değerlendirmeleri de dosyanın kendi koşullarına göre ele alınır.

Sonuç ve hukuki değerlendirme

31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası kurumu yürürlükte değildir; HMK m. 109 ise bölünebilir taleplerin bir kısmının dava edilmesine ve belirli koşullarda talebin bir kez artırılmasına imkân tanır. Yeni fıkra, artırılan kısım yönünden zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmesini de düzenler. Dava türü, talebin bölünebilirliği, dosyanın açılış tarihi ve tahkikatın aşaması birlikte değerlendirilmelidir. Sonuç, her uyuşmazlığın koşullarına göre değişebilir.

Sık sorulan sorular

HMK m. 107 hangi tarihten itibaren kaldırıldı?

HMK m. 107’yi kaldıran düzenleme 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce açılan davalarda eski hüküm geçiş kuralı gereği uygulanmaya devam eder.

Kısmi davada talep artırımı kaç kez yapılabilir?

HMK m. 109/4 uyarınca talep konusu aynı davada bir defaya mahsus artırılabilir. Artırımın tahkikat sona ermeden yapılması gerekir.

Talep artırımında zamanaşımı hangi tarihte kesilir?

HMK m. 109/4 kapsamındaki kısmi davada, artırılan kısım yönünden zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Belirsiz alacak davası açılmış eski dosyalar kısmi davaya dönüşür mü?

Hayır. 31 Temmuz 2026’dan önce açılan davalarda HMK m. 107 uygulanmaya devam eder; dosyalar kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez.

Her miktarı belirlenemeyen alacak için kısmi dava açılabilir mi?

Kısmi dava için talebin bölünebilir nitelikte olması gerekir. Alacağın türü ve talep yapısı somut olayda incelenmelidir.

Kaynaklar ve hukuki dayanak

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın belgeleri, işlem tarihi ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.