Kentsel dönüşüm devlet destekleri nelerdir?

Kentsel dönüşüm devlet destekleri, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında maliklerin yeni yapı maliyetini ve inşaat süresince ortaya çıkan barınma giderlerini azaltmak için sağlanan hibe, düşük faizli kredi, kira yardımı, taşınma desteği ile vergi ve harç muafiyetleridir. Hibe, geri ödenmesi istenmeyen karşılıksız maddi destektir. Devlet bu desteklerle kentsel dönüşümü teşvik etmeyi ve vatandaşların mali yükünü hafifletmeyi amaçlar. Her programın kapsamı ve şartları farklıdır.

Yarısı Bizden kampanyası nedir ve ne kadar destek sağlar?

Yarısı Bizden, İstanbul’daki riskli yapıların dönüşümünü desteklemek için uygulanan kampanyadır. 2026 yılı itibarıyla konut için 875.000 TL hibe, 875.000 TL kredi ve 125.000 TL taşınma desteği; işyeri için 437.500 TL hibe, 437.500 TL kredi ve 125.000 TL taşınma desteği öngörülmektedir. Tutarlar zamanla değişebileceğinden başvuru öncesinde güncel duyuruların kontrol edilmesi gerekir. Kampanyanın kapsamı ve uygulaması ilgili idarenin düzenlemelerine göre belirlenir.

Yarısı Bizden kredisi nasıl geri ödenir?

2026 yılı itibarıyla Yarısı Bizden kapsamındaki hibe geri ödemesizdir; kredi ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren 24 aylık ödemesiz dönemin ardından geri ödenmeye başlanır ve en fazla 120 ayda tamamlanır. İlk 12 taksit faizsizdir. Kalan borç, TÜFE esaslı bir yönteme göre güncellenir. TÜFE, tüketici fiyat endeksidir ve fiyat artışlarını ölçen resmî göstergedir. Güncelleme yönteminin ayrıntıları ve sözleşme şartları başvuru öncesinde ilgili programın düzenlemelerinden okunmalıdır.

Yarısı Bizden desteğinden kimler yararlanabilir?

Destekten yararlanmak için yapının 6306 sayılı Kanun kapsamında bulunması, yeni yapı için ruhsat alınması ve kat irtifakının kurulması gerekir. Kat irtifakı, henüz tamamlanmamış bir yapıdaki bağımsız bölümler için kurulan hak türüdür. Yeni projenin bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanı mevcut yapının 1,5 katını aşmamalı ve diğer başvuru şartları sağlanmalıdır. Kampanyanın uygulama süresi 31 Aralık 2027’ye uzatılmıştır; riskli yapı tespiti için belirtilen 31 Aralık 2026 tarihli şart ise ayrıca kontrol edilmelidir.

Düşük faizli kentsel dönüşüm kredisi nedir?

Düşük faizli kentsel dönüşüm kredisi, Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi kapsamında riskli yapı maliklerine verilen uzun vadeli kredidir. 2026 yılı itibarıyla bağımsız bölüm başına en fazla 3.000.000 TL, aylık yüzde 0,69 faiz, ilk 12 ay geri ödemesiz dönem ve en fazla 180 ay vade uygulanmaktadır. Program İstanbul, İzmir, Manisa, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ illerini kapsar. İstanbul’da bu kredi ile Yarısı Bizden desteği arasında seçim yapılması gerekir.

Kira ve taşınma yardımı kimlere ve ne kadar süre yapılır?

6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapıların tahliyesi nedeniyle maliklere, kiracılara ve belirli hak sahiplerine destek sağlanabilir. Maliklere 18 aya kadar aylık kira yardımı yapılabilir; riskli alanlarda bu süre 48 aya kadar uzayabilir. Kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri (mülkiyet dışında taşınmaz üzerinde sınırlı bir hakkı bulunanlar) için tek seferlik ödeme öngörülür. Yarısı Bizden kapsamında 2026 yılı itibarıyla 125.000 TL taşınma desteği bulunur; taşınma desteği alan kişi ayrıca devletin kira yardımından yararlanamaz.

Faiz desteği ve vergi, harç muafiyetleri var mı?

Evet, şartlar sağlanırsa faiz desteği ve bazı vergi ile harç muafiyetleri uygulanabilir. Devlet, anlaşmalı bankalardan kullanılan konut yapım, konut edinme, işyeri ve güçlendirme kredilerinin faizinin bir kısmını karşılayabilir. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerde tapu harcı, noter ücretleri, damga vergisi ve bazı belediye harçları bakımından muafiyet söz konusu olabilir. Damga vergisi, sözleşme ve kâğıtlar üzerinden alınan vergidir. Bazı belediyeler kendi bütçelerinden ilave kira ve proje destekleri de sunabilir.

Hibe ve kredi ödemeleri kime yapılır?

Hibe ve kredi ödemeleri çoğunlukla doğrudan malike değil, inşaatın ilerleme seviyesine göre yükleniciye yapılır. Bu nedenle yükleniciyle yapılan sözleşmede ödeme takvimi, inşaatın tamamlanma süresi ve yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde uygulanacak hükümler açıkça düzenlenmelidir. Yüklenici, binayı yapmayı üstlenen müteahhittir. Bu konularda belirsiz bırakılan hükümler, ileride inşaatın gecikmesi veya ödemelerin amacına uygun kullanılmaması gibi uyuşmazlıklara yol açabilir.

Destek başvurusunda hangi belgeler gerekir?

Destek başvurusunda riskli yapı tespiti, tapu kayıtları, yapı ruhsatı, kat irtifakı ve yüklenici sözleşmesi gibi belgelerin ilgili programın şartlarına uygun olması gerekir. Hangi belgelerin isteneceği programa göre değişebilir; bu nedenle başvurudan önce programın güncel şartları incelenmelidir. Belgelerdeki eksiklik veya uyumsuzluk başvurunun sonucunu etkileyebilir. Hibe, kredi, kira ve taşınma yardımları arasında seçim yapılmadan önce başvuru koşulları ile yüklenici sözleşmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Destek başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?

Destek başvurusu idarece reddedilirse 6306 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, 2026 yılı itibarıyla tebliğden itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası açılması gündeme gelebilir. İptal davası, idarenin hukuka aykırı bulunan işleminin ortadan kaldırılması için açılan davadır; idari yargı ise idarenin işlemlerini denetleyen yargı koludur. Süre tebliğ tarihinden başladığından tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi önemlidir. Sonuç somut olayın koşullarına ve mahkemenin değerlendirmesine göre değişebilir.

Sonuç ve hukuki değerlendirme

Kentsel dönüşümde sağlanan devlet destekleri, maliklerin inşaat ve barınma maliyetlerini azaltan önemli finansman imkânlarıdır. Ancak her destek programının kapsamı, başvuru şartları, geri ödeme koşulları ve diğer desteklerle birlikte kullanılıp kullanılamayacağı farklılık gösterir. Bu nedenle hibe, kredi, kira ve taşınma yardımları arasında seçim yapılmadan önce başvuru koşulları ve yüklenici sözleşmesi birlikte değerlendirilmelidir. Tutar ve şartlar değişebileceğinden güncel duyurular kontrol edilmeli, gerekirse bir avukatın görüşüne başvurulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Yarısı Bizden ile Dünya Bankası kredisi birlikte kullanılabilir mi?

İstanbul’da Dünya Bankası finansmanlı düşük faizli kredi ile Yarısı Bizden desteği arasında seçim yapılması gerekir. Tercih öncesinde şartlar birlikte değerlendirilmelidir.

Taşınma desteği alırsam kira yardımından da yararlanabilir miyim?

Hayır. Taşınma desteği alan kişi ayrıca devletin kira yardımından yararlanamaz. Bu nedenle iki destek arasında tercih yapmadan önce koşullar karşılaştırılmalıdır.

Hibenin geri ödemesi var mı?

Hayır. Hibe geri ödemesizdir. Geri ödeme yalnızca krediye ilişkindir ve Yarısı Bizden kredisinde yapı ruhsatı tarihinden sonra 24 aylık ödemesiz dönemin ardından başlar.

Kiracılar da devlet desteğinden yararlanabilir mi?

Kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri için tek seferlik ödeme öngörülür. Maliklere ise 18 aya kadar aylık kira yardımı yapılabilir.

Belediyeler de kentsel dönüşüm desteği verir mi?

Bazı belediyeler kendi bütçelerinden ilave kira ve proje destekleri sunabilir. Bu desteklerin şartları belediyeye göre değişir; ilgili belediyeden öğrenilmelidir.

Kaynaklar ve hukuki dayanak

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın belgeleri, işlem tarihi ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.