Ciddi kullanım ispatı nedir?

Marka tescili, sahibine tescil kapsamındaki mal ve hizmetler bakımından önemli bir koruma sağlar. Ancak geniş bir mal ve hizmet listesi, her uyuşmazlıkta aynı genişlikte ve mutlak bir koruma elde edileceği anlamına gelmez. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında, belirli marka itirazlarında önceki markanın fiilî kullanımına ilişkin delil istenebilir. Kullanım ispatı, sicildeki kaydın yanında markanın ticari hayatta hangi alanlarda kullanıldığını da incelemeye taşır.

Kullanım ispatı hangi itirazlarda talep edilebilir?

SMK 19/2, karıştırılma ihtimaline dayanan SMK 6/1 kapsamındaki itirazlarda uygulanır. İtiraz gerekçesi markanın, sonraki başvurunun başvuru veya varsa rüçhan tarihinde Türkiye’de en az beş yıldır tescilli olması gerekir. Başvuru sahibinin usulüne uygun talebi üzerine, bu tarihten önceki beş yıllık dönemde Türkiye’de ciddi kullanım veya kullanmamaya ilişkin haklı sebepler incelenir. Bu mekanizma her itiraz gerekçesine otomatik olarak uygulanmaz.

Kullanım kanıtlanamazsa itirazın sonucu ne olur?

Gerekli kullanım veya haklı sebep ortaya konulamazsa ilgili marka ve SMK 6/1 gerekçesine dayanan itiraz reddedilir. Kullanım yalnızca bazı mal veya hizmetlerde ispatlanmışsa itiraz bunlar esas alınarak incelenir. Bununla birlikte kullanım ispatının yetersizliği, markanın sicilden kendiliğinden silinmesi anlamına gelmez. Aynı dosyada ileri sürülen başka marka veya hukuki itiraz gerekçelerinin sonucu da ayrıca değerlendirilmelidir.

Her kullanım ciddi kullanım sayılır mı?

Ciddi kullanım, yalnızca marka hakkını korumak amacıyla yapılan göstermelik işlemlerden farklıdır. Gerçek bir ticari faaliyet ve ilgili pazarda mal veya hizmet sunumu değerlendirilir. Her sektörde geçerli tek bir satış miktarı eşiği varsayılmamalıdır; ürünün niteliği ve pazar koşulları da önem taşır. Düşük satış hacmi tek başına yetersizlik anlamına gelmeyeceği gibi, tek bir belge de her durumda ciddi kullanımı kanıtlamaz.

Hangi belgeler kullanım ispatında önem taşır?

Faturalar, satış ve dağıtım kayıtları, kataloglar, reklamlar, ambalajlar ve tarihli internet sitesi kayıtları delil olarak değerlendirilebilir. Belgeler kullanımın zamanını, Türkiye ile bağlantısını, ticari kapsamını ve markanın hangi mal veya hizmet üzerinde kullanıldığını gösterebilmelidir. Marka ile belgeye konu ürün arasındaki bağ açık olmalıdır. Delillerin birbirini tamamlaması önemlidir; tarih veya ürün bağlantısı belirsiz bir görselin ispat gücü sınırlı kalabilir.

Bir üründeki kullanım bütün sektöre koruma sağlar mı?

Belirli bir mal üzerindeki kullanımın ispatlanması, aynı sektördeki bütün mal ve hizmetlerin kullanıldığını göstermez. Örneğin bir gıda ürününün satışı, tek başına restoran işletmeciliği veya perakendecilik hizmetinde kullanım ispatı yerine geçmez. Bununla birlikte kullanımı ispatlanan mal ile sonraki başvurudaki mal veya hizmetlerin benzerliği ayrıca incelenebilir. Kullanımın kapsamı ile mal ve hizmet benzerliği farklı sorulardır; otomatik genişleme olmadığı gibi her durumda benzerlik bulunmadığı da söylenemez.

Mal ve hizmet benzerliği nasıl değerlendirilir?

Ürün ve hizmetlerin niteliği, kullanım amacı, tüketici kitlesi, dağıtım kanalları, rekabet veya tamamlayıcılık ilişkisi birlikte incelenir. Tüketicinin bunları aynı ticari kaynağa bağlayıp bağlamayacağı da önemlidir. Yalnızca sınıf numarasına bakılarak sonuca gidilmez. Aynı sınıfta bulunmak her durumda benzerlik, farklı sınıflarda bulunmak ise her durumda benzer olmama anlamına gelmez.

Zayıf ayırt edici unsurların koruma alanı

Günlük dilde yaygın kullanılan veya ilgili mal ve hizmetleri çağrıştıran ortak bir ibarenin ayırt edici gücü daha sınırlı olabilir. Bu durumda diğer kelimeler, şekiller, yazı karakteri ve yerleşim unsurları da incelenmelidir. Ancak ortak unsurun zayıflığı, karıştırılma ihtimalini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Diğer benzerlikler ve kullanım yoluyla kazanılmış ayırt edicilik gibi dosyaya özgü olgular sonucu etkileyebilir.

Markalar bir bütün olarak karşılaştırılmalıdır

Görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik, ilgili tüketicide oluşan genel izlenim üzerinden değerlendirilir. Baskın ve ayırt edici unsurlar önem taşırken markanın bütünü gözden kaçırılmamalıdır. Tüketicinin tarafları aynı işletme olarak algılaması kadar, aralarında ekonomik bağlantı bulunduğunu düşünmesi de karıştırılma ihtimali bakımından önemlidir. Ortak kelimeyi tek başına karşılaştırmak veya küçük bir görsel farklılığı kesin ayrım saymak yeterli değildir.

Sonuç

Marka itirazlarında tescil listesi, ciddi kullanım delilleri, mal ve hizmet benzerliği ve işaretlerin genel izlenimi birlikte değerlendirilmelidir. Kullanım ispatı talebinin koşulları ile sunulacak belgelerin ilgili dönemle bağlantısı dikkatle incelenmelidir. Bu yazı ağırlıklı olarak SMK 6/1 ve 19/2 kapsamında değerlendirme yapmaktadır; tanınmışlık gibi başka koruma gerekçeleri kendi şartlarıyla ayrıca ele alınır.

Sık sorulan sorular

Beş yıllık süre hangi tarihe göre hesaplanır?

İtiraza konu sonraki başvurunun başvuru veya varsa rüçhan tarihi esas alınır. Önceki markanın bu tarihte Türkiye’de en az beş yıldır tescilli olması aranır.

Kullanım ispatı her marka itirazında uygulanır mı?

Hayır. SMK 19/2’deki mekanizma, kanuni şartlarla SMK 6/1 kapsamındaki itirazlarda başvuru sahibinin talebi üzerine uygulanır.

Kullanım kanıtlanamazsa marka otomatik iptal edilir mi?

Hayır. İtirazdaki kullanım ispatı incelemesi ile markanın iptali farklı işlemlerdir.

Bir üründeki kullanım restoran hizmetinde kullanımı da kanıtlar mı?

Tek başına kanıtlamaz. Ancak kullanımı ispatlanan ürün ile sonraki başvurudaki hizmetin benzerliği ayrıca değerlendirilebilir.

Zayıf ortak kelime varsa karıştırılma ihtimali kesin olarak yok mudur?

Hayır. Ortak unsurun gücü, markaların bütünü, mal ve hizmetler ile ilgili tüketici kitlesi birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar ve hukuki dayanak

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın belgeleri, işlem tarihi ve uygulanacak güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.